Wybór profesjonalny

Rozmowa "Panoramy" z Piotrem Wędrychowiczem, architektem miasta Poznania.
Proszę pana, czego tak naprawdę potrzeba do ładnego budowania nie tylko domów mieszkalnych, biurowców czy banków, ale po prostu ładnego miasta?
Przede wszystkim potrzebni są trzej światli partnerzy: światły zarząd miasta z dobrym, długofalowym planem zagospodarowania przestrzennego, światły inwestor, który wie, czego chce i światły architekt, który podpowie mu, jak to zrealizować. Nie ma na to jednej metody czy technologii, a o wszystkim decyduje ekonomia. 
W Polsce przez 20 lat korzystaliśmy z

tzw. wielkiej płyty, ale był wówczas łatwy dostęp do dużych placów budowy, łatwo było na nich stosować ciężki sprzęt, np. wielkie dźwigi, i to się opłacało. Nie zabudowywaliśmy wówczas tzw. plomb, bo nie było jak ich podłączyć do sieci ciepłowniczej. Teraz mamy do dyspozycji gaz i ropę, natychmiast więc te małe działki śródmiejskie stały się wielce cenione.
Zmieniły się też ceny gruntów i lokali, wzrosły wymagania jakościowe lokatorów i użytkowników, a tym samym zmieniły się kryteria dobrego budowania: ono obecnie musi być i przyjemnością, i dobrym interesem, jak w świecie.
Czy "Budma" przybliża nas do tego ideału? Od czego zależy osiągnięcie go: od materiałów i technologii, od zasobności finansowej inwestora, czy od wyobraźni architekta?
Pewnie od wszystkich tych trzech elementów po trochu. Sam architekt jest jedynie usługodawcą zależnym od wymagań inwestora. Ale znów sama "Budma" stwarza ogromne możliwości wyboru. Nie ma co wyważać otwartych drzwi. Istnieje wiele doskonałych technologii i materiałów budowlanych. Amerykanie na przykład najchętniej budują domy jednorodzinne z drewna (np. Biały Dom), Niemcy z tradycyjnej cegły, Szwajcarzy zaś czy Francuzi z lanego betonu, w czym doszli do

perfekcji. Bo mniejsza z tym, z czego się buduje, ważne jest, by budować profesjonalnie i efektownie. A "Budma" ten wybór ułatwia i architektom, i inwestorom, pokazując np. jak efektowne mogą być choćby rynny czy dachówki. Tego jej znaczenia nie możemy przeceniać.
Patrząc na nasze budowy, trudno oprzeć się wrażeniu, że szybko przepraszamy się z cegłą, wręcz wracamy do jej zapomnianej już technologii. Nie dziwi to pana?
Co w tym dziwnego? Cegła to zwykły prefabrykat, tyle że najstarszy i najszlachetniejszy, najbardziej elastyczny i ponadczasowy. Z niej wybudowano najpiękniejsze budowle świata. Nadto obywa się ona bez ciężkiego sprzętu, kosztownych maszyn, nie wymaga wielkich placów. Jest elastyczna w projektowaniu, aranżacji czy przebudowie wręcz. Z cegłą można zrobić wszystko. I my z powrotem to doceniamy.
Co zatem, pana zdaniem, najbardziej trapi nasze budowanie?
Chyba to, że przeszliśmy z jednej skrajności w drugą. Od państwowo-spółdzielczego monopolu do kompletnego chaosu wolnego rynku. Tymczasem państwo nie może się samo pozbawić istotnego wpływu na kontrolę i nadzór nad nim. To się nigdzie nie udało z dobrym skutkiem. Na przykład nasze prawo budowlane nijak nie przystaje do zasad ekonomii. Choćby Holendrzy, gdy dawno temu stali przed podobnym problemem, ograniczyli frontony swych domków do szerokości 3,6 m, u nas jest to co najmniej 6 m. Prawo budowlane zmienia się z każdą ekipą rządową, kredyty budowlane również. Rząd nie ma obecnie żadnej spójnej polityki mieszkaniowej. W Anglii czy Holandii na przykład istnieje cała polityka budowy mieszkań komunalnych dla tych, których nie stać na własny dom czy domek. Tam

na ten system pracują wyspecjalizowane banki komercyjne, działa spójna polityka kredytowa. U nas o czymś takim na razie nie ma nawet mowy.
Wynika zatem z tego wszystkiego, że z techniką kłopotów nie ma, trzeba jedynie pogodzić potencjalnych klientów z polityką i kapitałem, takim czy innym. Jak na tym tle wypada rola "Budmy"?
Nie oczekujemy od niej wszystkiego, bo to niemożliwe. Ale z każdą kolejną jesteśmy bliżej celu.

A Professional Choice

Panorama talks to Piotr Wędrychowicz, architect of the city of Poznań
Can you tell us what is needed to build not only aesthetic houses, office buildings and other structures, but beautiful cities in general?
First of all, it takes wise partners: wise town management with a suitable, long-term town development plan, a wise investor who knows what he wants and a wise architect who tells him how to achieve it. There is no single method or technology to do so, as it is the economy that decides everything.
For the last 20 years 'large slabs' were used in construction, but this was a time when big construction sites, where heavy equipment like large cranes could be used, were easily accessible and profitable. We did not build 'plomby' (new structures that are attached to ones already existing) then, as there was no way to connect them to heat distribution networks. At present, we can use gas and oil for heating, so small inner city sites have become of value.
The prices of sites and rent have also changed. Tenants have increasing requirements, so the criteria for quality construction have also changed. Now it must be both a pleasure to the eye and a good deal, just like anywhere in the world.
Do you believe that the 'Budma' fair brings us any closer to the ideal? Or does achievement of this goal depend on materials and technology, and on the financial capabilities of an investor, or maybe on the architect's imagination?
To some extent, on all the three factors. The architect himself is just a supplier of services dependent of his employer's requirements. The fair itself creates splendid options. However, it's no use to state the obvious. Several excellent technologies and construction materials already exist. For example, the Americans usually build wooden, detached houses, the Germans build with traditional brick, the Swiss and the French with poured concrete, and they all have achieved perfection in what they do. What is essential is not what you build with, but to construct professionally and effectively. Budma facilitates one's choices by presenting to architects and investors what kind of decorative gutters and roof tiles there are, for example. This function of the fair should not be underestimated.
Looking at our structures, one might come to the conclusion that we are returning to brick construction, which seemed to be a forgotten technology for a while. Aren't you surprised by that choice?
What can be surprising about that? Brick is a simple prefabricated product, yet the oldest, most precious, elastic and timeless. It was with brick that world most splendid structures have been built with. You can build with brick without having to use heavy equipment and expensive machinery. It does not require large construction sites. Brick is flexible when used in the design, arrangement and conversion of the interiors. Anything can be done with brick. And this is why it is being valued again.
What is holding back Polish construction, then?
We have moved from one extreme to the other, from the monopoly of the state and

 

housing associations to the chaos of the free market. However, the state should not divest itself from its regulatory power and control over the industry. This has not proved successful anywhere. Construction law in Poland is not compatible with the economic rules. To quote an example, the Dutch, who faced a similar problem a long time ago, limited the fronts of their houses to 3.6 m. In Poland the front of a house is at least 6 m. long. What in more, construction law is changed with every new government, as are the construction loans. The government does not have a coherent housing policy.  Let me quote the example of England and the Netherlands, which developed a policy of building council houses for those who can not afford their own houses. Specialized, commercial banks run the system there and a coherent loan policy is in operation. No such thing has been heard of in Poland.
So, we can draw the conclusion that there is no problem with technology, but all that must be done is to arrange a meeting of potential customers and the capital. What is the role of the Budma fair in those terms?
We should not expect everything from the fair itself, as it is simply impossible. However, with each edition we are coming closer to the goal.