Oleśnica - miasto wież i róż

Oleśnica należy do najstarszych i najbardziej interesujących miast śląskich średniej wielkości. Jej niepowtarzalny charakter określają zabytki architektury, historyczny dorobek dawnych mieszkańców i śląskie dziedzictwo kulturowe - łączące wątki polskie, czeskie i niemieckie.
 Charakterystycznym akcentem panoramy naszego miasta jest zauważalny już z daleka widok majestatycznych wież. Oleśnica zajmuje centralne miejsca na Równinie Oleśnickiej, fragmencie Niziny Śląskiej i leży w odległości 30 km od Wrocławia, przy ważnych szlakach komunikacyjnych w kierunku Warszawy, Kalisza i Częstochowy. Dodać należy, że w Oleśnicy i w jej najbliższym sąsiedztwie znajdują się dwa duże węzły: kolejowy i drogowy. Patrząc na mapę Polski, zauważamy, że leży na szlaku: Moskwa - Warszawa - Praga. Przez miasto przebiegają połączenia samochodowe na trasie: Wrocław - Warszawa, Wrocław - Łódź. Bezpośrednie połączenie kolejowe łączą Oleśnicę z Warszawą, Wrocławiem i Katowicami. Najbliższe lotniska znajdują się we Wrocławiu (30 km), Katowicach (165 km) i Poznaniu (180 km). Wszystko to stwarza udogodnienia dla potencjalnych inwestorów, turystów i gości.
 Oleśnica zajmuje obszar 21 km kw. i zamieszkuje ją blisko 40 tys. mieszkańców. Jest ważnym ośrodkiem życia gospodarczego, administracyjnego, społecznego i kulturalnego w tej części Dolnego Śląska. O subregionalnym znaczeniu naszego miasta świadczy też fakt, że jest ono stolicą powiatu, jednego z większych na Dolnym Śląsku.
 Oleśnicę i jej okolice od południa i północy wieńczą rozległe kompleksy leśne. Głównie są to bory świerkowo-sosnowe z lokalnymi domieszkami gruntów liściastych, nadających lasom specyficznego nastroju i uroku. Ożywieniem krajobrazów Równiny Oleśnickiej jest wschodni kraniec Wzgórz Trzebnickich - niemal bezleśny, urozmaicony licznymi dolinami. Roztaczają się tu piękne widoki na okolice, zwłaszcza w stronę Wrocławia.
 Oleśnica to miasto o bogatej tradycji i licznych zabytkach świetnej przeszłości. Jako osada targowa, położona na szlaku handlowym z Wrocławia do Kalisza, wzmiankowana była pierwszy raz w dokumencie biskupa wrocławskiego z 1189 roku. Przełomową datą w jej historii był jednak 22 lutego 1255 roku. W tym dniu książę wrocławski Henryk III nadał naszemu miastu prawa miejskie. Od 1321 roku miasto pełniło rolę stolicy księstwa oleśnickiego pod rządami śląskich Piastów, a następnie (1492) przeszło pod rządy czeskiej dynastii Podiebradowiczów. To właśnie ich panowanie, które przypadało na epokę renesansu, przyniosło wspaniały rozkwit Oleśnicy. Pełniła w tym czasie rolę ważnego ośrodka śląskiego życia kulturalnego i umysłowego. W roku 1594 powstało przy protestanckim kościele św. Jana gimnazjum klasyczne z unikalną biblioteką - założona w roku 1592, dziś już nieistniejąca, była jedną z największych w ówczesnej Europie: liczyła aż 30 tysięcy woluminów. Wydawane przez oleśnickie drukarnie książki - w języku niemieckim, łacińskim i polskim - docierały do elit całego, głównie protestanckiego, Śląska.

 Koniec panowania Podiebradowiczów przypadł na schyłek  świetności miasta spowodowany wojną trzydziestoletnią i jej zniszczeniami. Od 1647 roku Oleśnica przeszła pod panowanie niemieckich książąt  wirtemberskich. Podjęli oni obudowę i przebudowę miasta w duchu baroku. W 1670 roku powstał Dom Koncertowy pełniący rolę teatru miejskiego. Niestety, kataklizm zniweczył te wysiłki. W 1730 roku w pożarze spłonęło prawie całe miasto, ocalał jedynie Zamek Książęcy, dwa kościoły i kilka domów, a odbudowa miasta trwała ponad 100 lat.
 Wraz z końcem dynastii wirtemberskiej skończył się też okres prosperity dla Oleśnicy. Nowe stosunki społeczne, rozwój kapitalizmu i dynamiczny postęp ery industrialnej, który napędzał koniunkturę dla Wrocławia, spowodowały, że Oleśnica stała się podrzędnym miasteczkiem. W 1752 roku księstwo oleśnickie przeszło we władanie książąt brunszwickich, a w 1805 otrzymał je Fryderyk Wilhelm II, król pruski. Od 1884 roku Oleśnica stała się uposażeniem następcy tronu pruskiego z dynastii Hohenzollernów. Ostatni oleśnicki potomek Hohenzollernów, rezydujący na Zamku Książęcym, opuścił miasto pod koniec 1944 roku.
 Pod koniec stycznia 1945 roku do miasta wkroczyli żołnierze Armii Czerwonej. Po stuleciach burzliwych dziejów Oleśnica powróciła w granice państwa polskiego. Jednak polska administracja przejęła władzę dopiero w lipcu 1945 roku. Rosjanie zajęli miasto, którego kończąca się II wojna światowa nie zdołała zniszczyć. Jednak wkrótce Oleśnica legła w gruzach, zniszczona prawie w 80% na skutek pożarów wznieconych przez okupujące miasto wojska sowieckie i grabieży.
 Nowymi mieszkańcami Oleśnicy byli repatrianci z kresów południowo-wschodnich przedwojennej Polski (wcielonych po II wojnie świtowej do byłego ZSRR) oraz przesiedleńcy z Małopolski i południowej Wielkopolski. Czekał na nich ogrom pracy. Należało wpierw uprzątnąć gruzy i remontować te budynki, które ocalały z pożogi.
 Nowe oblicze otrzymało miasto dopiero od lat 60. Przebudowano wówczas układ komunikacyjny, rozbudowana została sieć wodno-kanalizacyjna i gazowa. Powstały nowe zieleńce i skwery. Odbudowano większość zabytków, powstały nowe dzielnice mieszkaniowe. Oleśnica stała się też znaczącym ośrodkiem przemysłowym. Uruchomiono Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego, powstały Oleśnickie Zakłady Przemysłu Skórzanego "Odra". Zakłady Młynarskie (zbudowane w 1941 roku) należały do największy w Polsce. Potwierdzeniem tych tendencji rozwojowych niech będą wskaźniki demograficzne: w roku 1939 w Oleśnicy mieszkało 18 000 osób, a w roku 1946 zaledwie 4200. Obecnie liczba mieszkańców sięga 40 tysięcy.

 Przełomowym momentem w historii naszego miasta był rok 1990, gdy odbyły się pierwsze wolne i demokratyczne wybory do Rady Miejskiej Oleśnicy. Z tą chwilą mieszkańcy Oleśnicy zaczęli tworzyć nową rzeczywistość swojego miasta. Przywrócenie mu jego właściwej rangi jest nadzieją na rozwój i poprawę sytuacji materialnej oraz na rynku pracy, choć - co oczywiste - nie wynika to z samego faktu dokonanej zmiany ustrojowej, ale zależy głównie od polityki gospodarczej i społecznej, jaką będą prowadzić władze miejskie i powiatowe.
 Misją, czyli nadrzędnym, priorytetowym celem rozwoju Oleśnicy jest stymulacja wzrostu znaczenia i rozwoju gospodarczego w oparciu o potencjał lokalny, tradycje, stopień dotychczasowego zagospodarowania przestrzennego oraz powstanie w rejonie węzła komunikacyjnego generującego nowe, korzystne dla miasta rodzaje działalności gospodarczej. Wszystkie te wysiłki doprowadzić mają do stworzenia nowego obrazu miasta - przyjaznego turystom, inwestorom, nowym jego mieszkańcom i wszystkim tym, którzy zechcą je odwiedzić.
 Na terenie Oleśnicy dominującymi branżami gospodarki są: handel, produkcja obuwia, budownictwo. Odgrywają one również znaczącą rolę w zatrudnieniu mieszkańców miasta. Pożądanym zjawiskiem w życiu gospodarczym Oleśnicy, sprzyjającym tworzeniu się korzystnego klimatu inwestycyjnego, jest wyraźnie zaznaczający się wzrost liczby prywatnych podmiotów gospodarczych, przy jednoczesnym spadku liczebności państwowych i komunalnych przedsiębiorstw. Liczba osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą wzrosła w ostatnich trzech latach o 25%. Obecni są także w naszym mieście przedstawiciele kapitału zagranicznego. Międzynarodowy koncern GKN Automotive zbudował nowoczesny zakład półosi i przegubów homokinetycznych dla potrzeb przemysłu motoryzacyjnego. Belgijska firma AIDA International produkuje w Oleśnicy nowoczesne meble tapicerowane. Działają u nas placówki handlowe sieci: Jeronimo Martins ("Biedronka"), Ahold & Alkauf ("Szalony Max") i Intermarche.
 Oleśnica jest miastem sprzyjającym inwestowaniu. Zachęcają do tego dane ekonomiczne, system ulg w podatkach lokalnych, a także otwarci i pracowici mieszkańcy. Około 50% ludności jest w wieku produkcyjnym. Można też zaobserwować spadek zatrudnienia w gospodarce uzupełnieniowej, a wzrost zatrudnienia o prawie 14% w sektorze prywatnym.
 W Oleśnicy przywiązuje się duże znaczenie dla dbałości o środowisko naturalne. Znacznym nakładem środków wybudowano nowoczesną, mechaniczno-biologiczną oczyszczalnię ścieków oraz składowisko odpadów komunalnych. Wprowadzono także na terenie miasta segregację odpadów i w ten sposób zmienia się pozytywnie nastawienia mieszkańców do ekologii.
 Oleśnickie życie kulturalne prezentuje wartościową i urozmaiconą ofertę. Oprócz wielu koncertów znanych gwiazd polskiej rozrywki, tradycją miasta stały się także dwie cykliczne imprezy masowe. Na początku czerwca odbywają się Dni Oleśnicy - kilkudniowe święto miasta, z licznymi atrakcjami i okazją do znakomitej zabawy. Początek września zaś to termin, gdy odbywają się Dni Europy - impreza kulturalna propagująca idee integracji europejskiej, porozumienia i tolerancji. Występowały już u nas podczas tej imprezy zespoły z Czech, Niemiec, Litwy, Ukrainy oraz przedstawiciele mniejszości narodowych w Polsce.
 Podkreślić należy, że kontakty z czeskim miastem Chrudim są szczególnie wartościowe. Chrudim, piękne 30-tysięczne miasto o bogatej tradycji i atrakcyjnym współczesnym potencjale leży we wschodniej części Republiki Czeskiej, około 100 km od Pragi. Od kilku lat miasta nasze prowadzą intensywną współpracę. Przybiera ona nie tylko charakter kontaktów na szczeblu władz samorządowych. Chrudim znany jest już dobrze mieszkańcom Oleśnicy. Kilkakrotnie, z okazji Dni Oleśnicy oraz Dni Europy, prezentowały się w naszym mieście wspaniałe zespoły folklorystyczne, młodzieżowe, jazzowe, a nawet balet z Chrudima. Pojawiają się także zaczątki współpracy między szkołami obu naszych miast. Mamy nadzieję, że przybiorą one charakter wymiany młodzieżowej, dzięki czemu nasze społeczności lokalne będą mogły się lepiej poznać. W tym roku planowane jest zorganizowanie Dni Oleśnicy w Chrudimie, przewidziane jako prezentacja i promocja naszego miasta u czeskich przyjaciół.
 Najbardziej perspektywicznym i obiecującym przejawem naszego współdziałania mogą być wspólne przedsięwzięcia związane z procesem integracji obu naszych krajów do Unii Europejskiej. Wykorzystując polsko-czeskie związki historyczne Oleśnicy oraz wspólne współczesne aspiracje, tworzyć będziemy w Oleśnicy ośrodek informacji europejskiej, mieszczący się w zabytkowym obiekcie Bramy Wrocławskiej. Rada Miejska Chrudima podjęła uchwałę o organizowaniu wspólnych przedsięwzięć promujących nasze miasta w Unii Europejskiej oraz podejmowaniu wspólnych inicjatyw kulturalno-społecznych, które będą koordynowane przez ten ośrodek. W ten sposób nasze miasta odpowiadają na wyzwania współczesności i kształtują pomyślne perspektywy na przyszłość dla naszych społeczności lokalnych.