Posag coraz ponętniejszy

BIAŁA PODLASKA
MIASTEM BOGATYM AKTYWNOŚCIĄ SWOICH MIESZKAŃCÓW

Białą Podlaską i jej historyczny dorobek przedstawialiśmy już bliżej na łamach ("PPM" nr 8/2000), dziś więc jedynie krótkie przypomnienie na wstępie.
Historia miasta sięga czasów pogańskich i ówczesnego kniazia - rycerza oraz jego żony, blondynki, zwanej przez poddanych Białą Damą. Stąd nazwa osady i późniejszego miasta, po raz pierwszy oficjalnie wspomnianego w dokumentach w 1481 r. Do połowy XVI w. należało ono do słynnego rodu Radziwiłłów, a pamiątką po tych czasach jest m.in. wspaniały zespół pałacowy z fosami, bastionami i wałami ziemnymi. Do cennych zabytków miasta należy też kilka XVI-XVII-wiecznych kościołów, pałacowa kaplica z cennym sklepieniem kolebkowym, ogromna kolekcja cennych wschodnich ikon, i wiele innych obiektów.
To przypomnienie jest o tyle konieczne, iż życie dzisiejszej Białej Podlaskiej koncentruje się wokół trzech głównych problemów, pierwszym zaś z nich jest właśnie rewitalizacja zespołu starej, zabytkowej zabudowy śródmiejskiej i odtworzenie walorów architektoniczno-urbanistycznych ścisłego centrum miasta, poddanego pieczołowitej ochronie konserwatorskiej, archeologicznej, a nawet krajobrazowej. Już w tym roku odrestaurowano płytę głównego placu miasta, modernizowany jest dawny magistrat i sąsiednie budynki. 20 obiektów wpisano do rejestru zabytków, inne cenne architektonicznie budynki objęto konserwatorską ewidencją. Ochronie podlega cały układ urbanistyczny z najcenniejszymi kwartałami zabudowy i oryginalny układ zieleni miejskiej. Do tego programu dostosowana jest też modernizacja całej technicznej infrastruktury miejskiej, rewaloryzacja rynku, budowa promenad i ciągów pieszych, zasady remontów dawnej zabudowy i plombowych jej uzupełnień. Wszelkie prace koordynuje specjalna komisja przy prezydencie miasta, a całość zamierzeń, łącznie z utworzeniem Bialskiego Zespołu Przyrodniczo-Krajoznawczego ma się zakończyć do roku 2005.

Drugim wielkim problemem miasta, a zarazem szansą rozwojową regionu podlaskiego, jest rozbudowa dawnego lotniska wojskowego i dostosowanie go do celów cywilnych. Jest już inwestor strategiczny, gotowe są wszelkie projekty i zapewnieni światowej klasy wykonawcy, m.in. z Kanady i USA. Inwestycja, zaplanowana do roku 2004, kosztować będzie ok. 2,5 mld USD i obejmie dostosowanie pasów startowych do przyjmowania najcięższych samolotów, budowę nowoczesnego portu pasażersko-towarowego o rocznej przepustowości 11,5 mln pasażerów oraz 10 mln ton cargo (to ma być konkurencja dla Frankfurtu). Lotnisko zajmie ponad 600 ha gruntów, a obok, na powierzchni ponad 2000 ha, powstanie cały kompleks obiektów: campus uniwersytecki, osiedla mieszkaniowe, szpital, elektrownia, centrum konferencyjne, obiekty sportowe, nieopodal zaś, w sąsiedztwie drogi A2, zlokalizowano międzynarodowe centrum wystawiennicze oraz tor wyścigowy Formuły 1. Te przedsięwzięcia zmienią charakter całego regionu, a sama Biała Podlaska potroi swoją wielkość i zaludnienie.
Wreszcie trzecie przedsięwzięcie, związane z bliskością wschodniej granicy i przebiegiem kolejowej magistrali Paryż-Moskwa to uruchomienie Bialskiej Strefy Aktywności Gospodarczej. Jej obecna powierzchnia liczy ponad 85 ha, z czego 47 ha to wolne tereny inwestycyjne. Obecnie jest opracowywany szczegółowy plan zagospodarowania i wskazań dla różnych form działalności gospodarczej, rozbudowywana jest infrastruktura terenu. Jest on położony blisko miejskiej obwodnicy, łatwo dostępny z zewnątrz. Miasto nie kryje, iż jego celem jest stworzenie regionalnego centrum współpracy z krajami byłego ZSRR.
Jeśli dodać do tego już istniejący w mieście różnoraki potencjał przemysłowy, Wolny Obszar Celny, który znajduje się w leżących nieopodal Małaszewiczach, dobre zaplecze hotelowe i gastronomiczne, to trudno nie przyznać, iż wspomniana Biała Pani jest nadal dla swoich poddanych wielce łaskawa, a jej posag coraz ponętniejszy.

The Increasingly Attractive Dowry

BIAŁA PODLASKA IS A CITY THAT BENEFITS FROM THE
ACTIVITIES OF ITS RESIDENTS

  Biała Podlaska and its historical tradition has already been presented in the Panorama of Polish Towns (8/2000), therefore, we will only mention the city's origins and outline its most important monuments. Biała Podlaska dates back to pagan times. Its founder was a prince who married a beautiful woman with blonde hair and an impressive dowry. Their subjects called her the White Lady, thus the name of the settlement and later the city Biała Podlaska, (White of Podlasie), which was first officially mentioned in 1481. By the mid 16th century, the town was in the hands of the Radziwiłł family, who built a magnificent palace with moats, bastions and embankments, as well as a chapel with a valuable barrel vault. The other monuments include several churches from the 16th and 17th century and an outstanding collection of eastern icons.
The above summary relates to one of the three key issues around which the life of the city evolves. This includes a program for restoring the historical buildings and recreating the old layout of the center, which has been subject to careful archaeological and restoration works and landscape planning. This year the main plate of the city square has been restored and the old Town Hall together with the adjacent buildings is being modernized. Twenty buildings have been included in the register of monuments and many others have been added to restoration lists. The whole city layout with its most valuable monuments and specific green areas is under protection. The adaptation of the technical infrastructure, as well as the construction of malls and the rules regarding the renovation of old and modern buildings have been totally adapted to this program. It is coordinated by a special committee run by the city's mayor. All the works, including the formation of the Bialski Natural and Landscape Park are to be completed by 2005.

The second issue is associated with the growth potential of the region. This is connected to the development of the former military airport and its adaptation to civilian purposes. The project has already found a strategic investor, all the plans have been thoroughly laid out and it is to be carried out by experts from the USA and Canada. The investment is to be completed by 2004 and it will cost roughly 2.5 billion USD. It will include the adaptation of runways to the requirements of the heaviest aircraft and the construction of a modern passenger and cargo port. The forecasted traffic, comparable with that of Frankfurt airport, will be 11.5 million passengers and 10 million tons of cargo. The Biała Podlaska airport will cover an area of 600 ha, and an adjacent area of 2,000 ha will accommodate numerous facilities, such as: a university campus, housing estates, a hospital, power station, and a conference and recreation center. An international exhibition center and a Formula 1 racetrack will be located in the neighborhood, close to the A-2 freeway. These ventures will change the character of the whole region and Biała Podlaska itself will triple in population and size.
The third issue, the launching of the Bialska Enterprise Zone, relates to the proximity of the eastern border and the Paris - Moscow railroad. At present, the zone covers an area of over 85 ha, 47 ha of which are still available as investment sites. The city authorities are working on a detailed development and management plan that will also indicate the preferred forms of business activities. The area is located close to the city beltway and is very easily accessible from all directions. The city authorities make it obvious that their objective is to establish a regional center for cooperating with the former Soviet Union countries.
In addition, the city has great industrial potential, such as a Duty Free Area in the nearby Małaszewicze, and well-developed catering facilities. All this proves that the White Lady is still kind to her subject and that her dowry is becoming increasingly attractive.

/m.d./