Prace porządkowe

Inwestycje komunalne, rozbudowa miejskiej infrastruktury to z reguły największy problem samorządów. Potrzeb jest zawsze zbyt wiele, pieniędzy za mało. Tym właśnie sprawom poświęcamy obecny "Salon samorządowy". Ile na takie inwestycje samorządy mogą wydawać z własnej kieszeni, jakie kredyty i środki zewnętrzne są do ich dyspozycji, jak zachęcają partnerów gospodarczych do partycypacji w tych przedsięwzięciach? Na ile pomocne są fundusze europejskie? Zobaczmy.
Zdaniem prezydenta Jaromira Dziela miasto Gniezno dotkliwie odczuwa brak twardych nawierzchni, szczególnie w dzielnicach peryferyjnych. Natomiast z inwestycji komunalnych najbardziej potrzebna jest miastu budowa kanalizacji sanitarnej i deszczowej oraz modernizacja miejskiej oczyszczalni ścieków. Na wyżej wymienione inwestycje miasto stara się pozyskiwać środki z Wojewódzkiego oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska.
W przyszłym roku miasto chciałoby pozyskać środki unijne z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na rewitalizację mienia powojskowego przy ul. Wrzesińskiej (dawne koszary) - uzbrojenie całego terenu, przedszkole, gimnazjum, Wyższą Szkołę Zawodową, Centrum Integracji Społecznej oraz halę sportową. Cała inwestycja rozłożona jest od 2004 do 2008 roku, a łączna kwota przedsięwzięcia wynosi 53 mln zł. Z tego 75% środków miałoby być sfinansowane z funduszy strukturalnych. W chwili obecnej trwają prace związane z przygotowaniem i opracowaniem niezbędnych dokumentów umożliwiających pozyskanie środków z Unii Europejskiej. Kolejne duże inwestycje zgłoszone do EFRR to: ochrona wód powierzchniowych i aktywizacja gospodarcza nowych terenów przemysłowych. Miasto Gniezno posiada już pewne doświadczenie w pozyskiwaniu przedakcesyjnych środków unijnych - realizuje projekt PHARE 2000 Teraz Integracja. Ponadto należy zaznaczyć, że Gniezno nie jest zadłużone, w związku z tym stać je na wkład własny.
Niedawno został przyjęty Wieloletni program wydatków inwestycyjnych miasta Jastrzębie Zdrój na lata 2004-08. Prezydent Marian Janecki podkreśla, że zawiera on ponad 30 priorytetowych zadań. Najważniejsze z nich to budowa drogi głównej południowej oraz inwestycje wodno-ściekowe. Dla podniesienia atrakcyjności inwestycyjnej konieczna jest także rozbudowa dróg i kanalizacji na terenie Strefy Aktywności Gospodarczej oraz dróg dojazdowych do tej Srefy. Inwestycje te pochłoną ok. 250 mln zł. Droga główna południowa zapewni połączenie z autostradą A-1 i drogą krajową Katowice-Wisła. Miasto wyda na nią 81 mln zł, przy czym będzie starało się o pomoc z EFRR w wysokości 70% kosztów. Z kolei inwestycje wodno-ściekowe (128 km kanalizacji plus 32 przepompownie) to koszt 125 mln zł. Miasto stara się tu o 70-procentowe dofinansowanie z Funduszu Spójności. Natomiast Strefa Aktywności przyciągnąć ma inwestorów. W latach 2004-08 powstanie tam kanalizacja, teren zostanie także lepiej skomunikowany. Łącznie te zadania kosztować będą blisko 42 mln. Miasto chętnie korzysta ze środków pomocowych. Dzięki nim w poprzednich latach rozbudowywano drogi i kanalizację, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb terenów inwestycyjnych, a także wybudowano trasy rowerowe. Ta współpraca układa się doskonale.
Adam Rams, prezydent śląskiego miasta Knurów, wiąże jego problemy z dużą degradacją środowiska przez górnictwo. To wymaga wielkich inwestycji porządkujących. Najważniejsze to gospodarka wodno-ściekowa, rozbudowa kolektorów, budowa przepompowni ścieków i modernizacja ich oczyszczalni. Potrzebne również jest dozbrojenie terenów inwestycyjnych, wybudowanie cmentarza komunalnego oraz ronda na skrzyżowaniu głównych ulic, kapitalny remont miejskiego basenu, modernizacja gminnych dróg i oświetlenia ulic, a także rewitalizacja komunalnych budynków mieszkalnych. Potrzeba na to rocznie 15 mln zł przez pięć lat. Miasto pokryje to w 40 procentach, licząc na udział miejscowych, dużych firm oraz fundusze pomocowe. Knurów już wcześniej korzystał ze środków unijnych, np. przy budowie drogi. Będzie się też o nią ubiegał w przyszłości, m.in. dla zdobycia funduszy na modernizację oczyszczalni, rozbudowę kanalizacji i odnawianie komunalnych zasobów mieszkaniowych. Sama gmina może na te cele przeznaczyć zaledwie około 6 mln zł, wliczając w to także dotacje z centralnych funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.
Ambicją gminy Lesznowola jest, aby na każdą własną złotówkę wydaną od roku 2004 na inwestycje komunalne przypadały trzy złotówki uzyskane ze źródeł zewnętrznych - tak twierdzi Mariola Jolanta Batycka-Wąsik, wójt Lesznowoli. Wartość planowanych inwestycji w gminie to ponad 127 mln zł. Obejmują one takie zadania, jak 110 km sieci kanalizacyjnej, trzy oczyszczalnie ścieków oraz nowe drogi po zakończeniu podziemnych robót instalacyjnych. Gmina pragnie też zbudować 120 km kanalizacji deszczowej wraz z folderami retencyjnymi, aby nie tracić oczyszczanych wód. Łączny koszt tych prac to 110 mln zł. Gmina korzystała już z pomocy SAPARD-u przy budowie kolektorów sanitarnych i przyłączy, uzyskując na ten cel wsparcie 1,6 mln zł, czyli 49% kosztów. Pomagają też inwestorzy zewnętrzni, według indywidualnych ustaleń, a także wspiera te inicjatywy Mazowiecki Związek Pracodawców. Ale w sumie zaangażowanie inwestorów zewnętrznych jest nie tak duże z powodu braku klarownych uregulowań prawnych w zakresie partnerstwa publiczno-prywatnego. Lesznowola oczekuje niecierpliwie uruchomienia w roku 2004 unijnych programów strukturalnych dla nowych członków UE. To te właśnie fundusze mają stać się podporą inwestycyjnego uzbrajania terenów. Prace planistyczne już trwają, a łączna wartość przewidywanych inwestycji opiewa na 10 mln euro. Nadzieje nie są bezpodstawne, skoro np. w roku 2002 dzięki 600 tys. zł dotacji z Banku Światowego udało się zakończyć oczyszczalnię w miejscowości Łazy.
Dla burmistrza Ożarowa Mazowieckiego, Kazimierza Stachurskiego, najpilniejszym zadaniem inwestycyjnym jest zakończenie budowy wodociągów, sieci kanalizacji sanitarnych oraz budowa ulic miejskich i dróg gminnych. Rozbudowy wymagają też stacje uzdatniania wody. W planach jest również poprawienie stanu oświetlenia ulicznego na terenie miasta i gminy oraz budowa kolektora ściekowego. Koszty tych inwestycji są wysokie, np. przewidywany koszt szacunkowy stacji uzdatniania wyniesie ok. 800 tys. zł, kolektora ściekowego ok. 4 mln zł. Pozostałe planowane inwestycje na osiedlach to koszty ok. 30 mln zł, które należałoby ponieść do końca kadencji. Władze chciałyby, aby podejmowane przedsięwzięcia poprawiły gminną infrastrukturę, co jest zgodne z oczekiwaniami mieszkańców. W Gminie Ożarów Mazowiecki głównie kontynuowane są inwestycje już rozpoczęte, zgodne z Wieloletnim planem programów inwestycyjnych, a także nowe, jak np. budowa wielorodzinnego budynku komunalnego. Część z nich będzie współfinansowana przez środki z Unii Europejskiej pozyskane w ramach programu SAPARD. Gmina cieszy się stosunkowo dużym zainteresowaniem inwestorów zewnętrznych. Największa inwestycja ostatnich lat - Warszawski Rolno-Spożywczy Rynek Hurtowy w Broniszach, znacznie przyczyniła się do poprawy infrastruktury drogowej w tym rejonie. W latach 2004- -2005 spodziewane są kolejne inwestycje, w tym zagranicznych podmiotów gospodarczych. Jak na tak niewielkie miasto, założenia to ambitne, ale też wymagające, w obecnej sytuacji gospodarczej, ogromnego wysiłku ze strony samorządu Ożarowa.
Potwierdziło się więc wstępne założenie, że potrzeb jest zawsze za dużo w przeciwieństwie do posiadanych pieniędzy. Ale potwierdza się też fakt, że samorządy polskich miast, mino dość krótkiej swej historii i niewielkich jeszcze doświadczeń w praktycznym zarządzaniu, szybko się uczą. Nie tylko sztuki pozyskiwania pieniędzy wszędzie tam, gdzie to możliwe, ale i sztuki mądrego ich wydawania, rozsądnej hierarchizacji swych potrzeb i sprawniejszego nadzoru nad procedurami wykonawczymi. Ten proces jeszcze jakiś czas potrwa, to nieuchronne, ale ta faza prac porządkowych wokół inwestycji miejskich jest tego dowodem.

Opracował: Marek Dański