Coraz czyściej dookoła

Obecny "Salon samorządowy" poświęcamy aktualnej sytuacji w ochronie środowiska w miastach. W ostatnich latach nastąpiła tu znaczna poprawa, ale pracy jest jeszcze mnóstwo. Stale aktualny jest też problem pieniędzy, bo inwestycje proekologiczne z reguły są kłopotliwe, pracochłonne i drogie. Ale coś się już zmieniło w ekologicznej świadomości nie tylko samorządów miast, lecz i samych mieszkańców. Polskie miasta szybko pięknieją, a komfort życia w nich poprawia się z roku na rok odczuwalnie.
Prezydent Torunia Michał Zaleski zaręcza, że poprawa stanu środowiska to jeden z głównych elementów strategii rozwoju Torunia. Od kilku lat w mieście działa wysoko wydajna oczyszczalnia, prowadzona jest selektywna zbiórka odpadów (ponad 1000 ton surowców wtórnych rocznie) na zdrenowanym i odgazowanym dla potrzeb energetyki składowisku. Problemem jest wciąż tzw. niska emisja oraz zanieczyszczenia komunikacyjne, ale i tu widoczna jest szybka poprawa.
Obecny rok to start programu modernizacji gospodarki wodno-ściekowej i programu ISPA. Do roku 2008 skanalizowane będzie już całe miasto, ścieki popłyną nowym kolektorem, a w kranach pojawi się doskonała woda dzięki modernizacji jej ujęcia i usunięciu starych rur azbestowych. Nie będzie potrzebne nawet chlorowanie. Za pieniądze z Funduszu Spójności miasto zbuduje nowoczesną stację segregacji odpadów wielkogabarytowych. Nawet ze sztucznego lodowiska wyeliminuje się stosowanie amoniaku. W sumie realizacja programu ISPA kosztować będzie 80 mln euro, z czego fundusze unijne pokryją 60%.
W Toruniu bardzo dba się też o przyrodę. Przykładem może być niewątpliwy sukces w walce ze szrotówkiem, który niszczy kasztanowce. W mieście udało się uratować 1400 drzew.
Gmina Sułkowice między innymi za ochronę środowiska została laureatem konkursów "Nasza Gmina w Europie" i "Przyjaźni Środowisku". Burmistrz Józef Mardaus za największe dokonania uważa m.in. wykonanie nowoczesnego składowiska z centrum segregacji odpadów, odbiór surowców wtórnych z 90% posesji oraz obecną rozbudowę oczyszczalni i dokończenie gazyfikacji. Gazyfikowana jest ostatnia już miejscowość Biertowice. Samorząd doprowadził do wymiany starych kotłów węglowych na gazowe w budynkach szkolnych i przedszkolnych oraz innych budynkach gminnych. Wybudowano łącznie 150 km sieci gazowej do 90% wszystkich budynków.
W tym roku priorytetami są: rozbudowa i zwiększenie objętości składowiska komunalnego kosztem 1,8 mln zł, rozbudowa i modernizacja oczyszczalni dla uregulowania spraw wodno-ściekowych oraz poprawa atrakcyjności terenów przemysłowych i turystycznych dzięki zwiększeniu pozarolniczego wykorzystywania terenów wiejskich, trosce o środowisko i lepsze warunki zdrowotne. Zniknie też problem skażenia gleb i wód dorzecza rzeki Skawinki. Wartość tych inwestycji to 2,5 mln zł. Gmina stara się o finansowe wsparcie z UE na kwotę ok. 3,6 mln zł na rozbudowę wodociągów i kanalizacji.
Legnica jest jednym z takich dużych miast, gdzie udało się rzeczywiście wyeliminować główne zagrożenia ekologiczne - mówi jej prezydent Tadeusz Krzakowski. Kompleksowy program przyniósł duże efekty w gospodarce odpadami, ochronie powietrza, zieleni miejskiej i gleby oraz w gospodarce wodno-ściekowej. Potwierdzeniem osiągnięć samorządu są laury w konkursach "Nasza Gmina w Europie" czy "Lider Polskiej Ekologii". Uzyskane premie finansowe natychmiast zainwestowano w... gospodarkę odpadami. Od 1999 r. Legnica walczy z tzw. niską emisją. Stare kotłownie w obiektach publicznych i komunalnych budynkach mieszkalnych zastępują instalacje gazowe lub olejowe, likwiduje się tradycyjne kotłownie i piece węglowe. Atmo-sferze pomógł też nowy odcinek obwodnicy zbudowanej za 58 mln zł, a w tym roku na dalszy jej fragment trafi kolejne 13 mln zł, w tym połowa z państwowych dotacji. Jesienią 2002 r. zakończono modernizację oczyszczalni (9 mln zł), a ścieki komunalne są teraz oczyszczane w 100%. Miejska woda ma parametry korzystniejsze od przewidywanych normami UE. Obecnie uwaga koncentruje się na obniżaniu kosztów, a w konsekwencji opłat ponoszonych przez mieszkańców.
Wkrótce, wraz z Unią Gmin Śląskich, miasto przystąpi do uzbrajania terenów rozwojowych. Koszt to 40 mln zł, więc miasto chce skorzystać z pomocy Funduszu Spójności. Miejska kasa na inwestycje wyda w tym roku 12% budżetu, ok. 28 mln zł. Plany obejmują także selektywną zbiórkę surowców wtórnych, budowę ekranów akustycznych, ochronę przeciwpowodziową, konserwację pomników przyrody etc. Już wkrótce na składowisku powstanie, kosztem 6 mln zł i przy udziale kapitału brytyjskiego, instalacja odzyskiwania biogazu.
Dzisiaj nikt już nie postrzega regionu konińskiego jako miejsca zdegradowanego przez działający tutaj przemysł górniczy, hutniczy i elektrownie - mówi prezydent Konina Kazimierz Pałasz. Stało się to dzięki ogromnemu wysiłkowi tych zakładów i miasta. Poczynione przez miasto inwestycje ekologiczne zostały zauważone na ogólnopolskim forum i wysoko ocenione przez jury Konkursu Ekologicznego "Przyjaźni Środowisku". Miasto Konin otrzymało tytuł "Gmina Przyjazna Środowisku", a Miejski Zakład Gospodarki Odpadami Komunalnymi został laureatem w kategorii firma przyjazna środowisku. W trosce o ekologię władze miasta podjęły decyzję o wybudowaniu nowoczesnej oczyszczalni ścieków i sortowni odpadów komunalnych. Inwestycje te posiadają wszystkie wymagane standardy unijne. Dzięki temu Konin będzie mógł swobodnie funkcjonować w strukturach UE. Gminy, które nie posiadają oczyszczalni, zapłacą milionowe kary. Należy dodać, że wybudowanie oczyszczalni kosztowało koniński samorząd ponad 45 mln zł, a pierwszy etap modernizacji składowiska 10 mln zł.
Wśród mieszkańców miasta władze propagują selektywną zbiórkę odpadów, aktywnie działają też w Związku Międzygminnym Koniński Region Komunalny. W roku 2004 na ekologię zaplanowano 22,5 mln zł, z czego 82% na inwestycje. Rozpocznie się więc drugi etap prac modernizacyjnych na składowisku odpadów komunalnych. Zostanie zakupiona linia sortownicza do segregacji szkła oraz maszyny, urządzenia i środki transportu, wykonane obwałowanie i drenaż opaskowy wokół składowiska. Inwestycje te usprawnią i unowocześnią pracę przy segregacji odpadów komunalnych i przedłużą funkcjonowanie składowiska o wiele lat. Ponadto miasto wyda 200 tys. zł na edukację ekologiczną, w tym również na urządzenie klasopracowni w czterech gimnazjach. Blisko 900 tys. zł przeznaczone zostanie na utrzymanie i urządzenie terenów zielonych, zadrzewień oraz parków w mieście. Pieniądze na realizację tych zadań pochodzą w większości z funduszy własnych miasta.
Stan środowiska w Lesznie jest dobry, choć możliwa jest dalsza poprawa warunków życia. To opinia prezydenta Tomasza Malepszego. Miasto nie ma uciążliwego przemysłu, a przedsiębiorcy stosują przyjazne technologie. W Lesznie m.in. oddano nową kotłownię z odsiarczaniem spalin w przemysłowej strefie miasta, zmniejszono zużycie i straty ciepła dzięki kotłowniom gazowym, izolacji ciepłociągów i docieplaniu budynków, oddano nowoczesną oczyszczalnię o pełnym cyklu mechaniczno-biologicznym, ograniczono emisję hałasu przez budowę trasy średnicowej, wymianę taboru komunikacji miejskiej etc. W ciągu 10 lat na ochronę środowiska wydano 100 mln zł.
W tym roku wysiłki skupią się na budowie składowiska i zakładu utylizacji odpadów, zagospodarowaniu stałych osadów ściekowych, rekultywacji starego składowiska. Koszt tych prac to ok. 60 mln zł, więc miasto stara się o fundusze unijne na ten cel. Dla zagospodarowania odpadów powstanie spółka 17 gmin zamieszkanych przez 250 tys. ludzi. Miasto liczy bardzo na wsparcie z Funduszu Spójności w wysokości 75% ocenianych na 60 mln zł kosztów. Obecnie opracowywane jest studium wykonalności tej inwestycji. Problemem wymagającym rozwiązania jest również emisja sadzy - szczególnie w śródmieściu Leszna. Wspólnie z podmiotami gospodarczymi miasto podejmie się rozwiązania tego problemu w ramach rewitalizacji tej części miasta.
Ekologia to ważne zadanie w strategii miasta - mówi prezydent Oświęcimia Janusz Marszałek. Od lat miasto inwestuje m.in. w oczyszczalnię, składowisko odpadów, stację zlewną ścieków domowych, likwiduje się niską emisję (uciepłownienie, gazyfikacja lub zamiana ogrzewania węglowego na inne źródła ciepła w budownictwie wielorodzinnym i jednorodzinnym), kanalizacja sanitarna poprawia ochronę gruntów, podobnie regulacja stosunków wodnych na terenach depresyjnych w mieście. Od 1997 r. działa system gospodarki odpadami komunalnymi obejmujący gromadzenie i segregację odpadów, odzyskiwanie surowców wtórnych, kompostowanie odpadów organicznych. W tym roku najważniejszym zadaniem jest przygotowanie gminnych programów zagospodarowania odpadów oraz ochrony środowiska. Będą gotowe do końca czerwca. Kontynuowane będą też prace nad ochroną wód i gleby przed zanieczyszczeniami. Na dofinansowanie wywozu ścieków z gospodarstw domowych miasto przeznaczy 240 tys. zł z Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a 250 tys. zł na dofinansowanie segregacji odpadów. Z tegorocznego budżetu na kanalizację sanitarną przeznaczy się ok. 2,5 mln zł. Wśród mieszkańców, a zwłaszcza dzieci i młodzieży szkolnej, prowadzona jest edukacja ekologiczna.
Miasto jest otwarte na zagranicznych inwestorów chcących zainwestować w ekologię. Serdecznie zapraszam.
Polskie miasta są coraz czystsze i porządniejsze. To jest proces wydłużony w czasie z uwagi na niedostatek pieniędzy. Ale jest to już proces bardzo konsekwentny.

Opracował:
Marek Dański