Na rubieży
Unii

Zapraszam do współpracy przewoźników, którzy korzystając z nowych możliwości prawnych, przygotują atrakcyjne oferty w zakresie przewozu osób i towarów, dzięki którym pozyskają znaczącą część przewozów wykonywanych obecnie innymi środkami transportu. Wysoko wykwalifikowana kadra Oddziału dołoży wszelkich starań w przygotowaniu tras pociągów oraz ich bezpiecznym, punktualnym przeprowadzeniu po liniach kolejowych. Stawiam do Państwa dyspozycji ponad 2 tysiące kilometrów linii wschodniej Polski, które powinny służyć rozwojowi regionu i jak najlepszej obsłudze transportowej jego mieszkańców.

Dyrektor Oddziału
inż. Henryk Staniewski

W centrum Lublina, na placu Litewskim, ustawiono w 1826 roku z inicjatywy Stanisława Staszica obelisk upamiętniający zawarcie unii polsko-litewskiej. Działo się to w rok po otwarciu przez George'a Stephensona pierwszej na świecie publicznej linii kolejowej z trakcją parową ze Stockton do Darlington. Na Lubelszczyznę kolej dotarła dokładnie pół wieku później, w 1876 roku, gdy uruchomiono pierwszy odcinek Nadwiślańskiej Drogi Żelaznej z Iwangorodu (Dęblina) do Łukowa. Trudno porównywać tak odległe w czasie i tak różnej wagi fakty historyczne jak unia polsko-litewska z 1569 roku zwana lubelską i początki kolejnictwa z czwartej kwadry XIX wieku, jednak ze względu na aktualne okoliczności pewne refleksje mogą się jednak tutaj nasuwać. W chwili gdy do czytelników dotarł bieżący (majowy) numer ogólnopolskiego miesięcznika "Panorama Polskich Miast", jesteśmy już pełnoprawnym członkiem związku państw zwanym Unią Europejską. Przygotowania związane z wstąpieniem do UE trwały przez wiele lat i wymagały zrealizowania unijnych dyrektyw, co wiązało się często z koniecznością podejmowania dramatycznych społecznie decyzji. Przykładem może być konieczność przeprowadzenia głębokiej restrukturyzacji przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe. W wyniku dotychczasowych działań restrukturyzacyjnych powstała m.in. spółka PKP Polskie Linie Kolejowe SA, która z dniem 1 października 2001 r. rozpoczęła działalność gospodarczą polegającą na zarządzaniu liniami kolejowymi. Zasadniczym ogniwem struktury organizacyjnej Spółki są oddziały regionalne, którym podlegają zakłady linii kolejowych. Siedzibą jednego z ośmiu oddziałów regionalnych jest Lublin. Podlegają mu trzy Zakłady Linii Kolejowych: w Lublinie, Skarżysku-Kamiennej i Kielcach. Terenem ich działania jest obszar województwa świętokrzyskiego oraz części województw: lubelskiego, mazowieckiego, łódzkiego i podkarpackiego.
Przez teren Oddziału od Grodziska Mazowieckiego do Zawiercia przebiega centralna magistrala kolejowa (CMK) objęta umowami międzynarodowymi AGC i AGTC. Jest ona fragmentem linii E-65, należącej do VI korytarza transportowego, który stanowi główne połączenie krajów skandynawskich z Europą Południową. Od Pilawy do Dorohuska prowadzi nowy korytarz łączący Morze Bałtyckie z Morzem Czarnym (Gdynia - Warszawa - Lublin - Kijów - Odessa). CMK wraz z odgałęzieniem w kierunku Krakowa oraz linia Warszawa - Dorohusk należą do sieci TEN (Trans-European Network - Sieć Transeuropejska), a linia Warszawa - Dorohusk także do sieci TERFN (Trans-European Rail Freight Network - Transeuropejska Kolejowa Sieć Towarowa). Na obszarze działania Oddziału znajdują się polsko-ukraińskie kolejowe przejścia graniczne w Dorohusku z torami 1435 i 1520 mm oraz w Hrebennem z torem 1435 mm. Do zadań Oddziału Regionalnego PLK SA w Lublinie należy zapewnienie technicznej sprawności administrowanych linii kolejowych dla bezpiecznego prowadzenia na nich ruchu, udostępnianie ich przewoźnikom według odrębnych uregulowań, nadzór i koordynacja w zakresie podnoszenia sprawności techniczno-eksploatacyjnej elementów infrastruktury, prowadzenie działalności inwestycyjnej, przygotowanie linii kolejowych do wykonywania zadań przewozowych wynikających z potrzeb obronnych państwa oraz współpraca z samorządami i podmiotami gospodarczymi w zakresie pozyskiwania nowych operatorów przewozów. Są to zadania niełatwe, zważywszy, że administrowana sieć kolejowa Oddziału ukształtowała się w okresie ponad stu lat.

Najdawniej, bo jeszcze w części zaboru rosyjskiego nazywanej Królestwem Polskim, zbudowane zostały koleje: Nadwiślańska (1877 r.), Iwangrodzko-Dąbrowska (1885 r.) i Herbsko-Kielecka (1911 r.) oraz linie wojskowe: Chełm - Brześć (1887 r.) i Lublin - Łuków (1898 r.). Na terenie Galicji jako koleje lokalne powstały linie z Rozwadowa do Dębicy (1887 r.) i Przeworska (1901 r.). Po wybuchu pierwszej wojny światowej wojska okupacyjne wybudowały linie: Kozienice - Bąkowiec - Wysokie Koło, Lublin - Rozwadów i Ostrowiec - Sandomierz oraz: Rejowiec - Zawada - Bełżec i Zawada - Hrubieszów - Włodzimierz Wołyński. Z okresu międzywojennego pochodzi linia Radom - Warka (1934 r.) zbudowana w ramach robót publicznych. W czasie drugiej wojny światowej nowe linie nie były budowane, a istniejące ulegały wielokrotnemu niszczeniu. Pierwsza zbudowana po wojnie nowa kolej połączyła Tomaszów Mazowiecki z Radomiem (1949 r.). Z lat pięćdziesiątych pochodzi niedokończona linia Kielce - Busko Zdrój - (Żabno). W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX w. zbudowane zostały linie: Kozłów - Koniecpol, Włoszczowice - Chmielów oraz CMK. Od 1968 roku w ciągu 20 lat zelektryfikowane zostały wszystkie główne linie kolejowe zarządzane obecnie przez Oddział. W latach osiemdziesiątych powstały także trzy duże zautomatyzowane stacje rozrządowe, w Lublinie, Skarżysku-Kamiennej i Kielcach oraz punkt przestawczy między kolejami o prześwicie torów 1435 mm i 1520 mm w Sędziszowie. Zarządzana przez Oddział sieć kolejowa łącznej długości 2148 km jest bardzo zróżnicowana. Obok takich tras, jak CMK, gdzie pociągi osiągają prędkość 160 km/h i więcej, są linie, na których takie osiągi bez kosztownych rozwiązań technicznych nie są możliwe. W ostatnich latach na części linii poważnie ograniczony lub zawieszony został ruch pociągów. Dotyczy to głównie szlaków kolejowych położonych na terenie województwa lubelskiego. Wejście Polski do Unii Europejskiej stworzyło szansę na aktywizację gospodarczą terenów dotychczas słabo rozwiniętych gospodarczo. "Ściana wschodnia" stała się teraz zewnętrzną granicą Unii. Jest nadzieja na budowę nowych i rozbudowę istniejących kolejowych przejść granicznych. Przed kilkoma tygodniami rozmawiali m.in. na ten temat szefowie kolei Polski i Białorusi. Przewiduje się wzrost kolejowych przewozów towarowych o ok.23% na kierunku Wschód - Zachód oraz o ok.11% na kierunku Zachód - Wschód. Pozytywnie ocenione zostały dotychczasowe prace nad programem wdrażania technologii automatycznej zmiany rozstawu kół SUW 2000 do eksploatacji w komunikacji pasażerskiej, doskonale sprawdzającej się już w połączeniach kolejowych z Litwą i Ukrainą. Zastosowanie tego urządzenia pozwala na znaczne skrócenie czasu postoju pociągów pasażerskich na granicy. Być może również aktualna stanie się sprawa otwarcia kolejowego przejścia granicznego we Włodawie. Jak z tego wynika, Unia Europejska może stać się podobnym impulsem dla rozwoju Polski, jakim była w XVI wieku unia lubelska.